Chmury, światło i ludzie… Paweł D. Znamierowski - Galeria Tygla

Luke Howard, brytyjski farmaceuta, uważany za twórcę meteorologii jako odrębnej dyscypliny naukowej, swoją pracą z roku 1803 (Essay on the Modification of Clouds) z jednej strony zainteresował chmurami wielu ludzi, ciekawych funkcjonowania mechanizmów przyrody, z drugiej jednak bezwiednie odarł obłoki z przynależnej im dotąd aury niedopowiedzenia, tajemniczości…

Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 1
il. 1
Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 2
il. 2

Wszelkie mitologie i religie nie potrafią się obejść bez chmur, jako symboli czegoś nadrzędnego, potężnego, niekiedy boskiego. W chmurze objawiał się wszak Jahwe, w chmurach przybywał Zeus, chmury stawały się symbolem bezpieczeństwa, gdy bogowie ratowali za ich pomocą herosów, których dalszy żywot był im konieczny do realizacji boskich zamierzeń. Ale też mogły przynosić burze (w kulturze Zachodu symbolizowały je barwy jak najciemniejsze, przechodzące niekiedy w czerń, w kulturach Dalekiego Wschodu – kolor złoty) lub zapowiadały inne kataklizmy przyrodnicze czy historyczne. Dramatycznie udrapowane zwały obłoków, gnane szybkim wichrem, były też zwiastunami realizowania się dawnych przepowiedni, związanych z wojnami czy epidemiami. Z kolei samotne cirrusy na rozpogodzonym niebie niosły ze sobą spokój, ciszę i spełnienie.

Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 3
il. 3
Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 4
il. 4

Przywoływali je poeci wszelkich kręgów kulturowych, prozaicy także zdawali się korzystać z ich możliwości symbolicznych. Chmura jest np. jedną z rozmówczyń Dialogów z Leukoteą Cesarego Pavese, Magia obłoków z kolei to tytuł płyty Marka Grechuty z grupą WIEM, płyty wybitnej muzycznie i tekstowo.

Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 5
il. 5
Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 6
il. 6

Chmury stały się też najpierw tłem, kształtującym nastrój kompozycji obrazów religijnych, potem zaś samodzielnym tematem płócien „małych mistrzów holenderskich”, Brytyjczyków, Niemców i Skandynawów epoki Romantyzmu, jak Christoffer Wilhelm Eckersberg, Johann Christian Dahl czy Prinz Eugen. Po nich impresjonizm i symbolizm (Constable, Turner, Monet, Redon, w Polsce Ruszczyc czy Malczewski)…

Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 7
il. 7
Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 8
il. 8

Oddzielny rozdział w przedstawieniach nieba otworzył wynalazek fotografii. Chmury to nie tylko gra kształtów, wypełniających kadr, to nade wszystko zapis ulotnych błysków światła, za którymi nijak nie mogli nadążyć malarze. Fotografia tworzy zapis znacznie bliższy „prawdzie” chwili, acz sztuki plastyczne nie muszą wcale kierować się takim właśnie rodzajem prawdy, budując – oparte na własnych regułach – obrazy rzeczywistości. Kiedyś była ona tak punktem wyjścia, jak i dojścia pracy nad kompozycją. Dzisiaj bywa jedynie ledwie zarysowanym szkicem do własnych rozważań artystów. Byle popartych warsztatem, acz tego już współcześni twórcy en bloc za konieczne nie uważają.

Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 9
il. 9
Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 10
il. 10

Każdy twórca samodzielny (warsztatowo i myślowo, bez wyobraźni ani rusz) szuka własnej recepty na przedstawianie świata poprzez jego fragmenty, najbliższe obranej drodze artystycznej.

„Świat przedstawiony” prac Pawła D. Znamierowskiego (tak fotograficznych jak malarskich) od lat kształtuje doszukiwanie się piękna i harmonii w zbliżeniach ukazywanych struktur. Tym razem przekazuje odbiorcom (nie: widzom, widz nie musi umieć analizować) te zarysy kształtów i refleksy przedzierającego się z wysoka światła, które tworzą dynamikę, zaskakującą niekiedy nieprzewidywalnością. Chmury Znamierowskiego żyją i zdają się prowadzić między sobą mimiczno-barwny dialog. Nic dziwnego, iż wśród wielu teorii naukowych i pseudonaukowych (trudno je od kilkudziesięciu lat od siebie odróżnić) jest i taka, która widzi w przelocie obłoków ponad Ziemią swoisty list nieznanej cywilizacji, jakiego nie umiemy odczytać. Ale skoro komunikacja zawodzi nawet na poziomie rodzin, czy mamy prawo oczekiwać czegoś innego w akademickiej przestrzeni interdyscyplinarnej?

Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 11
il. 11
Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 12
il. 12

Tak czy inaczej mieszkać i żyć nam przyszło POD obłokami. Co nie znaczy, iż wymusza to na jednostkach życie na klęczkach. Raczej już podróż z głową w chmurach.

Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 13
il. 13
Paweł D. Znamierowski, obraz z galerii „Chmury, światło i ludzie…”, il. 14
il. 14

Niechże cieszy nas tedy wszystko, co wypracowanym przez lata własnym językiem przekazać nam chcą ludzie, obdarzeni wrażliwością, intelektem i (bez niej ani rusz) pracowitością. A autor niniejszej wystawy niewątpliwie do takich należy.

Lech L. Przychodzki


O artyście: Paweł D. Znamierowski

Urodzony w 1961 r. w Lublinie. Absolwent IWA (Wydział Artystyczny) UMCS w Lublinie, gdzie uzyskał dyplom z malarstwa, aneks z fotografii w pracowni prof. Mariana Stelmasika oraz doktorat u dr. hab. Marka Mazanowskiego. Członek ZPAP i ZPAF (prezes w latach 2018–2022, 2022–2026).

W dorobku artystycznym posiada ponad 20 wystaw indywidualnych oraz udział w kilkudziesięciu wystawach i konkursach w kraju i zagranicą. Laureat licznych konkursów i stypendiów twórczych. Kurator wystaw oraz juror konkursów fotograficznych i plastycznych. Obecnie zajmuje się szeroko pojętym projektowaniem graficznym, fotografią oraz malarstwem.

Ilustracje: obrazy Pawła D. Znamierowskiego.