„Tygiel” 1–2 (86–87) / 2025 – W stronę refleksji i dialogu

Sześćdziesiąt lat temu, w lipcu 1965 roku, Elbląg stał się sceną wydarzenia, które na trwałe odmieniło jego pejzaż – I Biennale Form Przestrzennych. Był to czas odwagi twórczej i poszukiwania nowego języka sztuki. Powstałe wówczas rzeźby wrosły w miasto, stały się jego integralną częścią, a jednocześnie świadectwem ducha epoki. W obecnym numerze „Tygla” przypominamy tamten przełomowy moment poprzez tekst Ryszarda Tomczyka z 1991 roku oraz fotografie dokumentujące pierwotne lokalizacje form. To zapis nie tylko artystycznych działań, ale też pamięci o tym, jak sztuka potrafi kształtować przestrzeń, w której żyjemy.

Ten numer ma jednak również wymiar głęboko osobisty. Jest w nim obecny Ryszard Tomczyk – wybitny krytyk i recenzent, który przez dziesięciolecia towarzyszył polskiej kulturze. Publikujemy jego omówienie tomu poetyckiego Wiktora Mazurkiewicza „NADEWSZYSTKOŚĆ w granitowej sukience”. To prawdopodobnie jedna z ostatnich jego recenzji, stanowiąca symboliczne domknięcie pewnego cyklu twórczości oraz świadectwo człowieka, który pozostał wierny literaturze i słowu aż do końca swojego życia.

„Tygiel” od zawsze był przestrzenią spotkania różnych głosów i spojrzeń. W tym wydaniu odnajdą Państwo zarówno powrót do źródeł, teksty historyczne i ikonograficzne, jak i głębokie refleksje nad współczesnością – o dialogu kultur i religii, o rosyjskim kinie rozliczającym się z czasami ZSRR, o cenzurze w materialistycznym świecie czy o iluzjach geopolityki. Poezja, eseje i obrazy dopełniają tę różnorodną całość, tworząc mozaikę, która przypomina, że kultura zawsze jest rozmową, nigdy monologiem.

Są rocznice, które przypominają nam, jak szybko mija czas, ale też jak mocno wydarzenia sprzed dekad nadal w nas żyją. Biennale Form Przestrzennych to jedno z takich wydarzeń, wciąż obecnych w przestrzeni miasta i w naszej zbiorowej pamięci. Wierzę, iż także dziś może ono inspirować, pokazując, że sztuka ma moc zmieniać nie tylko krajobraz, ale i nas samych.

Oddając ten numer w Państwa ręce, chciałbym podkreślić, że „Tygiel” jest nie tylko czasopismem dokumentującym i komentującym rzeczywistość. Jest przede wszystkim wspólnotą redaktorów, autorów i Czytelników – ludzi spotykających się w imię refleksji, dialogu i pamięci. Każdy numer to próba uchwycenia chwili, ale też spojrzenia dalej, w przyszłość. Albowiem „Tygiel” powstał nie tylko po to, by pamiętać, ale też po to, by wspólnie z Państwem pytać o to, jakie jutro budujemy.

Janusz Donimir Wrocławski

Redaktor Naczelny